Suốt nhiều năm, ông Năm ở căn nhà đối diện luôn lạnh lùng với gia đình tôi. Ông ít nói, mặt lúc nào cũng khó chịu khi nhìn sang phía chúng tôi. Có lần bóng tôi đá sang sân ông, ông ném trả lại rất mạnh. Có lần mẹ tôi mang quà sang biếu, ông nhận rồi đóng cửa luôn. Dần dần cả nhà tôi nghĩ ông ghét chúng tôi. Tôi cũng tránh mặt ông mỗi khi đi ngang.

Rồi ông Năm mất. Không có con cái bên cạnh. Đám tang do hàng xóm và vài người họ hàng xa lo. Tôi đến thắp hương cho phải phép. Không ngờ vài ngày sau, luật sư tìm đến nhà tôi. Ông ấy đưa ra bản di chúc của ông Năm. Trong đó, ông để lại cho tôi một khoản tiền nhỏ và chiếc xe đạp cũ ông vẫn đi mỗi ngày. Lý do ghi trong di chúc khiến tôi sững người: “Cảm ơn cháu đã từng giúp ông mà không cần ông phải nói lời cảm ơn.”

Tôi không nhớ mình từng giúp ông điều gì lớn. Luật sư đọc thêm phần ghi chú. Hóa ra nhiều năm trước, khi ông Năm bị té gần chợ, chính tôi là người đỡ ông dậy và gọi xe đưa vào viện. Lúc ấy tôi còn nhỏ, làm xong rồi về, không để tâm. Ông Năm nhớ mãi. Ông không biết cách bày tỏ, lại mang tính khép kín, nên càng tỏ ra khó gần. Ông theo dõi tôi lớn lên từ xa, và trước khi mất đã quyết định để lại chút gì đó như lời cảm ơn muộn màng.

Tôi cầm bản di chúc, lòng rối bời. Bao nhiêu năm tôi tưởng ông ghét gia đình mình. Hóa ra ông chỉ không biết cách thể hiện. Chiếc xe đạp cũ ông để lại giờ dựng trong sân nhà tôi. Mỗi lần nhìn thấy, tôi lại nhớ ông Năm đứng ngoài cổng với vẻ mặt khó chịu năm nào. Giờ thì tôi hiểu cái vẻ mặt ấy không phải là sự ghét bỏ. Nó chỉ là cách một người già vụng về giữ trong lòng một ân tình nhỏ mà không biết nói ra thành lời.

Tôi không dùng số tiền ấy vào việc cá nhân. Tôi dùng để sửa lại mái hiên căn nhà cũ của ông, nơi ông từng ngồi nhìn ra đường mỗi chiều. Không phải vì di chúc. Mà vì tôi muốn trả lại sự tử tế cho người mà cả nhà tôi từng hiểu nhầm suốt bao nhiêu năm.