Mỗi chiều, trước cổng bệnh viện tuyến huyện, cô bé khoảng tám tuổi lại xuất hiện. Tóc buộc hai bên, mặt nhỏ, mắt to và đen. Em ôm một hộp kẹo lạc cũ kỹ, đi từ người này sang người khác, giọng nhỏ nhẹ nhưng rõ ràng: “Chú ơi, cô ơi, mua giúp con một cái kẹo với. Chỉ một nghìn thôi ạ.”

Không hơn không kém. Đúng một nghìn đồng. Ai đưa hai nghìn, em cũng chỉ lấy một và trả lại phần thừa. Ai bảo giữ luôn, em lắc đầu quyết liệt: “Con chỉ cần một nghìn.”

Ban đầu mọi người tưởng em đùa. Rồi dần quen. Có người mua cho có, có người mua vì thương. Em không bao giờ van xin dài dòng, không kéo tay ai. Chỉ đứng đó, đưa hộp kẹo lên, chờ đợi. Nếu không ai mua, em cũng không buồn, chỉ ngồi xổm bên gốc cây, đếm từng đồng trong túi vải nhỏ.

Tôi hay ghé bệnh viện thăm người nhà, nên gặp em gần như ngày nào. Có lần tôi hỏi: “Sao con chỉ lấy đúng một nghìn?” Em nhìn tôi, trả lời ngắn: “Vì mỗi ngày con chỉ cần vậy thôi.” Tôi không hỏi thêm. Tôi chỉ mua kẹo, rồi quan sát em từ xa.

Một chiều mưa nhẹ, em vẫn đứng đó. Áo ướt, tóc dính vào má. Tôi đưa áo mưa cho em, em nhận nhưng vẫn chỉ lấy đúng một nghìn khi tôi mua kẹo. Tôi quyết định hỏi kỹ hơn. Em ngập ngừng mãi rồi mới kể: mẹ em nằm viện đã nhiều tháng, mỗi ngày cần đúng một nghìn để mua một gói cháo loãng và nửa gói sữa. Bố bỏ đi từ trước. Em không dám xin nhiều vì sợ người ta nghĩ em tham. Em chỉ xin đủ cho mẹ từng ngày một.

Tôi đứng im, nước mắt cứ thế nóng lên. Cô bé tám tuổi đứng dưới mưa, bán kẹo đúng một nghìn đồng, không phải vì không muốn nhiều hơn, mà vì chỉ dám cần vừa đủ để mẹ còn được ăn.

Từ hôm ấy, tôi không chỉ mua kẹo. Tôi tìm hiểu hoàn cảnh, nói chuyện với bảo vệ bệnh viện và vài mạnh thường quân. Em dần được hỗ trợ ổn định hơn. Nhưng thói quen mỗi chiều vẫn còn. Em vẫn đứng trước cổng, vẫn chỉ xin đúng một nghìn, vẫn trả lại tiền thừa rất nghiêm túc.

Có những đứa trẻ không xin vì tham. Chúng xin vì đang cố giữ một người còn lại bằng cách nhỏ nhất chúng làm được. Và cô bé bán kẹo ấy đã dạy tôi rằng: đôi khi một nghìn đồng không chỉ là tiền. Nó là cả một ngày mẹ còn được cầm chắc trong tay.