Sáng hôm ấy tôi mở cửa thì thấy một phong bì lớn đặt trước thềm. Không ghi người gửi. Bên trong chỉ có một bức ảnh đã ố vàng và một tờ giấy trắng không chữ. Tôi cầm ảnh lên và sững người. Đó là ảnh cả nhà tôi chụp trước căn nhà cũ năm tôi còn nhỏ. Bố, mẹ, tôi và em gái đứng cạnh nhau. Tấm ảnh này thất lạc từ hơn ba mươi năm trước. Cả nhà từng tìm khắp nơi rồi nghĩ đã mất vĩnh viễn.

Tôi mang ảnh vào nhà, tay run. Mặt sau vẫn còn dòng chữ mờ của mẹ tôi ghi năm chụp. Không còn nghi ngờ. Đây đúng là tấm ảnh năm xưa. Nhưng ai gửi? Vì sao gửi đúng đến tận cửa nhà tôi hôm nay? Và vì sao không để lại tên?

Tôi hỏi hàng xóm. Không ai thấy người đến đặt. Tôi đăng tin tìm người gửi. Im lặng. Mẹ tôi lúc ấy còn sống, cầm ảnh khóc rất lâu. Bà bảo đây là tấm ảnh bà tiếc nhất. Năm ấy nhà chuyển chỗ ở trong hoàn cảnh khó khăn, nhiều đồ thất lạc, riêng tấm ảnh này bà nhớ mãi vì đó là lần cuối cả nhà còn đủ mặt trước khi bố tôi đi làm xa rồi mất liên lạc một thời gian dài.

Vài ngày sau, một người đàn ông lớn tuổi tìm đến. Ông không nhận là người gửi, chỉ nói ông được nhờ trao lại. Ông kể: nhiều năm trước ông từng ở trọ gần nhà cũ của chúng tôi. Ông nhặt được tấm ảnh trong đống đồ thanh lý, thấy là ảnh gia đình nên giữ lại, mong sau này trả được cho chủ. Ông chuyển nhiều nơi nhưng vẫn mang theo. Gần đây ông nhờ người tìm theo một số thông tin cũ và gửi đến đúng địa chỉ mới nhất ông biết. Ông không để tên vì không muốn làm phiền, cũng vì nghĩ việc trả lại kỷ vật mới là quan trọng.

Tôi nhìn ông, rồi nhìn lại tấm ảnh. Ba mươi năm nó nằm trong tay một người lạ. Ba mươi năm gia đình tôi tưởng đã mất. Giờ nó quay về đúng vào lúc mẹ tôi còn kịp nhìn thấy. Không có câu chuyện ly kỳ. Chỉ có một người vô tình nhặt được, giữ cẩn thận, rồi âm thầm trả lại.

Chúng tôi cảm ơn ông. Ông chỉ gật đầu rồi đi. Tấm ảnh giờ được đặt trong khung mới, để trên bàn thờ và bàn khách. Mỗi lần nhìn, tôi lại nghĩ đến người đã giữ nó suốt ba thập kỷ mà không xé bỏ hay bỏ quên. Có những kỷ vật tưởng chừng biến mất mãi mãi. Nhưng đôi khi chúng chỉ đi vòng rất lâu, rồi một sớm xuất hiện trước cửa nhà – không tên người gửi, không lời nhắn, chỉ đủ sức làm cả nhà đứng sững và khóc vì được nối lại một phần ký ức đã tưởng mất.